Lúc sinh thời, Bác Hồ luôn dành những tình cảm đặc biệt, sâu sắc, tốt đẹp đối với các thế hệ thiếu niên, nhi đồng, những “mầm non”, chủ nhân tương lai của đất nước.
Trong vô vàn những tình cảm lớn lao, cao đẹp mà Bác Hồ đã dành trọn cả cuộc đời cho quê hương, đất nước, Nhân dân, cho muôn kiếp người, có một thứ tình cảm mà khi nhắc đến Bác Hồ chúng ta luôn trân trọng, thêm yêu quý Bác hơn, đó là tình cảm của Bác Hồ đối với các em thiếu niên, nhi đồng.
Khi dân tộc còn đắm chìm trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến cảnh khổ cực, lầm than của thiếu niên, nhi đồng, những “mầm non”,“búp trên cành” Người thương cảm, xót xa, và chính Người đã giáo dục, giác ngộ, động viên các em thiếu niên, nhi đồng góp một phần sức lực nhỏ bé của mình cho sự nghiệp giải phóng nước nhà.
Những thiếu niên được Bác Hồ dìu dắt từ những ngày ở Quảng Châu như: Lý Tự Trọng, Lý Văn Minh, Lý Thúc Chất, Lý Anh Tợ, Lý Phương Thuận, Lý Nam Thanh, Lý Trí Thông, Lý Phương Đức cùng những tấm gương thiếu niên, nhi đồng dũng cảm sau đó như anh Kim Đồng, anh Vừ A Dính.v.v… đã làm rạng rỡ truyền thống của Đội thiếu niên và nhi đồng.
Người tin tưởng và kỳ vọng ở các em: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Người đặt niềm tin, hy vọng rất nhiều ở thế hệ tương lai của nước nhà, sự quan tâm của Người đối với thiếu niên, nhi đồng gắn liền với những trăn trở về tương lai vận mệnh của dân tộc, của đất nước.
Đối với Người, việc giáo dục, rèn luyện, dạy dỗ thế hệ “mầm non” là rất quan trọng và cần thiết, bởi chỉ có giáo dục là nền tảng giúp thiếu niên, nhi đồng có đủ tài, đức để giúp ích cho nước nhà. Bên cạnh đó, tình cảm, tình yêu thương của Người có sức lan tỏa rộng lớn, thể hiện qua những việc làm, hành động thiết thực, cụ thể. Như chúng ta đều biết, mặc dù bận công việc quốc gia đại sự, Người vẫn không quên gửi gắm, động viên các em thiếu niên, nhi đồng thông qua những món quà vật chất nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa của Người dành tặng các em như: nhành hoa, quyển vở, huy hiệu, lời thơ, v.v.. luôn ân tình, thấm đậm chủ nghĩa nhân văn cổ vũ, khích lệ các em thiếu niên, nhi đồng cố gắng chăm ngoan, học giỏi để sau này lớn lên có ích cho gia đình, xã hội, góp công góp sức phụng sự Tổ quốc, Nhân dân. Rồi những dịp Tết trung thu, Tết thiếu nhi, ngày khai trường... Người luôn bày tỏ sự quan tâm chân tình, dành những tình cảm đặc biệt cho các em thiếu niên, nhi đồng của nước nhà bằng những bài nói, bài viết, bức thư bày tỏ sự chăm lo, giáo dục, thể hiện rõ nhiệm vụ bảo vệ các “mầm non” của đất nước rất ân cần, cụ thể, gần gũi với thực tế.
Có thể thấy rằng, trong trái tim nhân hậu của vị cha già dân tộc, ở giai đoạn nào của cuộc cách mạng, trẻ em cũng luôn là lớp công dân được Người dành sự quan tâm đặc biệt. Bác Hồ từng căn dặn cha mẹ, các cấp bộ, ngành, đoàn thể, các thầy cô giáo: “Dạy trẻ cũng như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt”, và “giáo dục trẻ em là việc chung của gia đình, trường học và xã hội. Bố mẹ, thầy giáo và người lớn phải cùng nhau phụ trách; trước hết là phải gương mẫu cho các em trước mọi việc”. Và Người cũng ân cần nói với thiếu niên, nhi đồng: “Các cháu phải chăm ngoan, ở nhà phải nghe lời bố mẹ, đi học phải siêng năng, đối với thầy phải kính trọng, lễ phép, đối với bạn phải đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau”, “Giữ kỷ luật, chớ tự do phóng túng vì tự do phóng túng là không tốt”,“phải thật thà, dũng cảm”, “việc gì có ích cho kháng chiến, có ích cho Tổ quốc thì các cháu nên gắng sức làm. Tuổi các cháu còn nhỏ. Nhiều công việc nhỏ cộng lại thành công việc to”, “Mong các cháu mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với nước độc lập, tự do” v.v..
Những điều Bác Hồ căn dặn thiếu niên, nhi đồng, về việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ, thể hiện rõ tư tưởng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” của Người. Và tư tưởng đó, tình cảm đó của Người thể hiện trong phong cách sống, trong tầm nhìn chiến lược và khoa học, luôn nhất quán và xuyên suốt.
Trước lúc Người đi xa, cũng dịp 1-6, Bác đã có lời căn dặn toàn Đảng, toàn dân cần “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng”. Bác khẳng định: “Nói chung trẻ con ta rất tốt”, Bác nhắc đến các cháu thiếu nhi ở hai miền Nam, Bắc thi đua làm nghìn việc tốt như thế nào, thành tích ra sao. Tuy nhiên, “vẫn còn một số ít cháu chậm tiến vì chưa được chăm sóc dạy dỗ đến nơi đến chốn”. Người nhấn mạnh: “Chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân. Công tác đó phải làm kiên trì, bền bỉ…”. Bác kêu gọi mọi người: “Vì tương lai con em ta, dân tộc ta, mọi người, mọi ngành phải có quyết tâm chăm sóc và giáo dục các cháu bé cho tốt”. Trong Di chúc của mình, Bác căn dặn: “…Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết…”.
Bác Hồ kính yêu đã đi xa, nhưng cùng với sự phát triển của cách mạng, cùng với thời gian, tình cảm, sự quan tâm, những căn dặn, chỉ dẫn của Bác Hồ đối với thiếu niên, nhi đồng luôn được Đảng, Chính phủ, các cấp bộ ngành quán triệt và thực hiện. Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của mỗi giai đoạn, song trên thực tế, thiếu niên nhi đồng cả nước đã nhận được sự quan tâm, chăm lo ở cả gia đình, nhà trường và xã hội, để ngày một trưởng thành và có thể tiếp bước các đàn anh trở thành “lực lượng cách mạng kế cận”. Tình cảm và tấm lòng của Bác Hồ cũng luôn sâu đậm trong trái tim các em thiếu niên nhi đồng Việt Nam, nâng bước, chắp cánh để mỗi người ý thức được nhiệm vụ và trách nhiệm của mình trong học tập, tu dưỡng đạo đức và phấn đấu trở thành những công dân tốt, góp sức cho cộng đồng.
Không bao giờ cũ, 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng vẫn luôn đồng hành cùng các em học sinh trong mỗi lớp học, mỗi nhà trường của hôm nay, và trong tương lai. Cùng với thời gian, lời hát “Ai yêu các nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh; Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên, nhi đồng” vẫn ngân vang, và trào dâng niềm xúc động.
Thấm nhuần tư tưởng của Bác “Chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân”, coi đó là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược trồng người, toàn Đảng, toàn dân đã thường xuyên quan tâm đến công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, văn bản pháp luật trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến bảo vệ các quyền trẻ em, chúng ta từng bước thực hiện tốt tư tưởng của Người về chăm sóc và bảo vệ thiếu niên, nhi đồng. Từ các bản Hiến pháp, các Luật đến các văn bản dưới Luật đã tạo thành một hệ thống pháp luật bảo vệ trẻ em phù hợp với các công ước quốc tế và truyền thống văn hoá của dân tộc. Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước, là thế hệ sẽ góp phần xây dựng và phát triển xã hội sau này. Nhớ ơn Bác, toàn thể thiếu nhi Việt Nam nguyện cố gắng học tập, tu dưỡng và rèn luyện thật tốt, trở thành con ngoan, trò giỏi để xứng đáng là “Cháu Bác Hồ Chí Minh” như sinh thời Bác Hồ hằng mong.
Ngọc Tuấn
