Thời điểm Tết đến gần, nhu cầu sử dụng pháo hoa tăng cao, kéo theo sự gia tăng hoạt động mua bán pháo hoa trái phép trên mạng xã hội. Đặc biệt, từ ngày 27/11/2020, Chính phủ ban hành Nghị định 137 về quản lý, sử dụng pháo, cho phép cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ được sử dụng pháo hoa vào dịp lễ, Tết và các sự kiện khác. Lợi dụng điều này, nhiều người đang thực hiện các hành vi mua bán trái phép các loại pháo hoa do Bộ Quốc phòng sản xuất và được cấp phép sử dụng.
Hiện nay mạng xã hội xuất hiện nhiều tài khoản rao bán, hỏi mua, cho tặng… các loại pháo hoa do Nhà máy Z121 thuộc Bộ Quốc phòng sản xuất với nhiều mức giá khác nhau. Mặc dù sản phẩm được rao bán có thể đúng là pháo hoa do Bộ Quốc phòng sản xuất, thế nhưng theo quy định tại Nghị định 137: Các trường hợp mua, bán, sử dụng pháo hoa không phải do các tổ chức, doanh nghiệp được Bộ Quốc phòng cấp phép kinh doanh đều là hành vi vi phạm pháp luật.
Pháo hoa là sản phẩm kinh doanh có điều kiện. Việc nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh pháo hoa tại Việt Nam phải tuân thủ và đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, an ninh, trật tự, an toàn, phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật. Chỉ tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được kinh doanh pháo hoa và phải được cơ quan công an có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự; bảo đảm các điều kiện về phòng cháy, chữa cháy, phòng ngừa, ứng phó sự cố và bảo vệ môi trường (theo quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 14 Nghị định số 137/2020/NĐ-CP ngày 27-11-2020 của Chính phủ về quản lý, sử dụng pháo).
Việc mua bán pháo, kể cả pháo do Bộ Quốc phòng sản xuất, thông qua các cá nhân hoặc tổ chức không được cấp phép là hành vi vi phạm pháp luật. Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy theo mức độ vi phạm.
Để tránh rủi ro pháp lý, người dân cần tìm đến các cửa hàng, đại lý được ủy quyền chính thức, có danh sách niêm yết rõ ràng. Khi mua pháo hoa, cần giữ lại hóa đơn để xuất trình khi cơ quan chức năng kiểm tra. Đây không chỉ là cách bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn giúp đảm bảo an toàn cho cộng đồng và tuân thủ đúng pháp luật.
Hành vi mua bán, sử dụng pháo hoa nổ, pháo hoa trái phép là hành vi bị cấm theo khoản 1, khoản 2 Điều 5 Nghị định 137/2020. Do vậy, nếu trường hợp các cá nhân, tổ chức mua bán pháo trên mạng không rõ nguồn gốc sẽ phải chịu trách nhiệm hành chính hoặc hình sự:
- Đối với hành vi sử dụng pháo trái phép, người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng và bị tịch thu tang vật theo điểm i khoản 3, điểm a khoản 7 Điều 11 Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Trường hợp là tổ chức thì mức phạt gấp đôi cá nhân.
- Đối với hành vi buôn bán, tàng trữ, giao nhận pháo nổ trái phép, cá nhân có thể bị xử phạt từ 1 triệu đến 100 triệu đồng tùy vào khối lượng pháo nổ theo Điều 8 Nghị định 98/2020/NĐ-CP. Trường hợp là tổ chức thì mức phạt gấp đôi cá nhân.
- Về hình sự, đối với hành vi sử dụng pháo trái phép nếu sử dụng tại nơi công cộng tùy vào tính chất, mức độ, hậu quả, nhân thân người phạm tội (có từng bị xử phạt hành chính hay có án tích hay không) mà người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng (nếu sử dụng tại nơi công cộng) theo Điều 318 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 với mức hình phạt tối đa lên đến bảy năm tù giam. Đồng thời, hành vi buôn bán trái phép pháo nổ với khối lượng từ 6 kg trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn bán hàng cấm theo Điều 190 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 với mức hình phạt tối đa lên đến 15 năm tù giam
Tình trạng mua bán trái phép pháo hoa không chỉ ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng, mà còn tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo và mất an toàn về phòng, chống cháy nổ. Mọi hành vi vi phạm tùy tính chất, mức độ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Ngọc Hoàng
