Là một quốc gia đa tín ngưỡng, tôn giáo, ở Việt Nam các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật. Mỗi cá nhân hoàn toàn tự do lựa chọn theo hoặc không theo một tín ngưỡng, tôn giáo nào. Đồng bào các tôn giáo luôn là một bộ phận không thể tách rời trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, góp phần tích cực vào việc thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
1. Từ chủ trương, chính sách đến đời sống tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân
Cùng với quá trình phát triển và đổi mới đất nước, đời sống tâm linh, tín ngưỡng của người Việt Nam có nhiều chuyển biến, từ đây đặt ra yêu cầu Đảng, Nhà nước phải làm tốt hơn nữa công tác tôn giáo và đoàn kết dân tộc trong tình hình mới.
Trên tinh thần đó, Việt Nam đã và đang hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lý bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo cho Nhân dân, mà trọng tâm là Hiến pháp năm 2013, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Từ cơ sở của đạo luật này, Việt Nam đã ban hành nhiều nghị định quan trọng, gần nhất là Nghị định số 95/2023/NĐ-CP ngày 29/12/2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.
Không chỉ vậy, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo cũng được lồng ghép trong các văn bản pháp luật quan trọng khác như Luật Thi hành án hình sự năm 2019 và mới đây là Luật Đất đai năm 2024… Qua đó, nhiều vấn đề mới đã được ban hành nhằm củng cố, nâng cao quyền của người theo tôn giáo đang sinh sống, làm việc trên lãnh thổ Việt Nam như: quyền bày tỏ niềm tin, tín ngưỡng của phạm nhân; chính sách nhà nước giao đất có hạn mức không thu tiền sử dụng đất đối với đất sử dụng làm cơ sở thờ tự, trụ sở của các tổ chức tôn giáo.
Nhờ chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước, đời sống tôn giáo, tín ngưỡng của Việt Nam tiếp tục phát triển ngày một sinh động và đa dạng. Theo thống kê của Ban Tôn giáo Chính phủ, đến nay, trên cả nước có 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo được Nhà nước công nhận và cấp đăng ký hoạt động, với hơn 27 triệu tín đồ (chiếm hơn 27% dân số cả nước), trong đó có trên 54.000 chức sắc, 135,5 ngìn chức việc, trên 29.600 cơ sở thờ tự tôn giáo. Các tôn giáo có đông tín đồ nhất là Phật giáo khoảng trên 14 triệu tín đồ, Công giáo khoảng 07 triệu tín đồ, Phật giáo Hòa Hảo khoảng 1,5 triệu tín đồ, Tin lành khoảng 1,21 triệu tín đồ, Cao Đài khoảng trên 1,1 triệu tín đồ. Ngoài ra, ở Việt Nam còn có các tôn giáo khác: Hồi giáo, Tịnh độ Cư sĩ Phật hội, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Bà La Môn, Bửu Sơn Kỳ Hương, Minh Sư đạo, Minh lý đạo… Bên cạnh đó, Việt Nam là quốc gia có hệ thống tín ngưỡng rất phong phú. Hiện nay, ở Việt Nam có khoảng 54.000 cơ sở tín ngưỡng, trong đó khoảng 3.000 di tích gắn với cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, một số di tích được UNESCO công nhận là di sản thế giới như Hội Gióng, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ…
Về hoạt động đối ngoại giai đoạn 2011 – 2020, Ban Tôn giáo Chính phủ cho biết, Việt Nam đã tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo đón gần 500 đoàn khách nước ngoài với hơn 3.000 lượt người vào Việt Nam để hoạt động tôn giáo. Trong năm 2023, Ban Tôn giáo Chính phủ đã tạo điều kiện cho hơn 300 lượt chức sắc, chức việc, nhà tu hành các tôn giáo tham gia hội nghị, hội thảo, các khóa đào tạo về tôn giáo ở nước ngoài. Ở chiều ngược lại, cơ quan chức năng đã cấp phép cho gần 400 lượt người nước ngoài vào Việt Nam hoạt động tôn giáo. Các ban, bộ, ngành và chính quyền địa phương đã hỗ trợ cấp phép cho các tổ chức tôn giáo đăng cai, tổ chức các sự kiện lớn như: Hội nghị Liên Hội đồng Giám mục Á Châu của Giáo hội Công giáo Việt Nam; Hội nghị Ban Thư ký Diễn đàn Phật giáo châu Á vì hòa bình của Giáo hội Phật giáo Việt Nam; Lễ hội “Xuân yêu thương” của các Hội thánh Tin lành Việt Nam… Các tổ chức tôn giáo ở Việt Nam tích cực tham gia các hội nghị, diễn đàn tôn giáo khu vực và quốc tế như: Đối thoại liên tín ngưỡng Á – Âu (ASEM), đối thoại liên tín ngưỡng khu vực châu Á – Thái Bình Dương… Hiện, cả nước có 67 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung của người nước ngoài cư trú hợp pháp tại địa bàn các tỉnh, thành phố, chủ yếu tại thành phố Hồ Chí Minh (41 điểm nhóm), thành phố Hà Nội (13 điểm nhóm) với sự tham gia của hàng trăm người có quốc tịch từ nhiều nước (Hàn Quốc, Philippines, Singapore, Malaysia, Nga, Mỹ, Pháp…).
Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, các tổ chức tôn giáo luôn đồng hành và tham gia tích cực vào đời sống chính trị – xã hội đất nước. Quốc hội khóa XV, có 05 vị chức sắc trúng cử đại biểu (trong đó có 04 chức sắc tôn giáo là đại biểu Quốc hội khóa XIV tái cử; 01 chức sắc ứng cử lần đầu); 88 chức sắc, chức việc và 35 tín đồ các tôn giáo trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; 225 chức sắc, chức việc, nhà tu hành và 246 tín đồ trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyện; 646 chức sắc, chức việc, nhà tu hành và trên 5.000 tín đồ trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2021 – 2026.
2. Các tổ chức tôn giáo trên địa bàn tỉnh Quảng Bình chung tay xây dựng quê hương
Nằm ở khu vực Bắc Trung Bộ, tỉnh Quảng Bình có diện tích tự nhiên hơn 8.000km2; 08 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 06 huyện, 01 thị xã và 01 thành phố. Quảng Bình có 02 dân tộc thiểu số chính là Bru – Vân Kiều và dân tộc Chứt với hơn 24.000 người (chiếm khoảng 2,8% dân số của tỉnh). Ngoài ra, ở các xã miền núi, vùng cao còn có các dân tộc thiểu số, như: Thổ, Mường, Thái, Tày, Pa Cô… nhưng với số lượng không nhiều.
Quảng Bình có 02 tôn giáo chính là Công giáo và Phật giáo, trong đó Công giáo có hơn 110.000 tín đồ sinh sống ở 66 đơn vị hành chính cấp xã của 06 huyện, thị xã, thành phố; về tổ chức, có 05 giáo hạt, 40 giáo xứ và 08 “chuẩn giáo xứ”; có 52 linh mục và 03 cộng đoàn dòng tu. Phật giáo có Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh, 08 Ban Trị sự cấp huyện với khoảng 8.000 phật tử, 69 chức sắc, chức việc (trong đó có 36 nhà tu hành) và 13 chùa. Nhìn chung, đồng bào dân tộc thiểu số tin tưởng vào sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, quản lý, điều hành của chính quyền các cấp, hưởng ứng và tham gia đóng góp vào các phong trào thi đua, các cuộc vận động do các cấp, các ngành tổ chức. Nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng có ý thức và nỗ lực khắc phục khó khăn, phát triển kinh tế, giảm nghèo, tham gia đóng góp xây dựng nông thôn mới. Hệ thống chính trị ở vùng dân tộc thiểu số được củng cố, kiện toàn. Đời sống mọi mặt của đồng bào dân tộc thiểu số có nhiều chuyển biến tích cực, tạo sự đồng thuận xã hội, góp phần ổn định tình hình chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Hoạt động của tôn giáo trên địa bàn tỉnh Quảng Bình cơ bản thực hiện theo quy định của pháp luật, đa số tín đồ các tôn giáo sống “tốt đời, đẹp đạo”, có ý thức tham gia xây dựng phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Một số phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động, tiêu biểu là Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” ở địa bàn có tôn giáo tiếp tục được triển khai, góp phần vận động tín đồ các tôn giáo chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đoàn kết, phát huy các giá trị tích cực của tôn giáo, đóng góp vào sự phát triển của địa phương.
Có thể nói, những số liệu đã minh chứng rằng Đảng, Nhà nước Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Bình nói riêng luôn bảo đảm quyền con người, trong đó luôn quan tâm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân. Đồng thời Đảng, Nhà nước Việt Nam cũng đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế nhằm tìm ra hướng đi chung, xóa bỏ những định kiến, cách nhìn nhận, đánh giá phiến diện, không chính xác, thiếu thiện chí của một số tổ chức, cá nhân về tình hình tôn giáo tại Việt Nam.
Bình Nguyên
