Trong nỗ lực đổi mới công tác quản lý địa bàn và bảo đảm trật tự an toàn xã hội, Công an xã Vĩnh Thủy đã triển khai mô hình giáo dục học sinh “chưa ngoan” thông qua hoạt động lao động công ích. Bước đầu, mô hình này đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành vi của thanh thiếu niên tại địa phương.
Đối với lực lượng chức năng, việc cảm hóa học sinh có cá tính mạnh, ngỗ ngáo luôn đặt ra nhiều yêu cầu cấp thiết về sự linh hoạt. Thay vì chỉ dừng lại ở các hình thức nhắc nhở truyền thống như mời làm việc hay ký cam kết, Công an xã Vĩnh Thủy đã chủ động phối hợp chặt chẽ với nhà trường và gia đình để tìm ra hướng đi mới. Qua các buổi đối thoại trực tiếp, phân tích rõ nguyên nhân và tính chất của các hành vi vi phạm, gia đình và chính các em học sinh đã tự nguyện đề xuất hình thức lao động công ích như một cách để rèn luyện và sửa đổi.
Điểm đặc biệt của mô hình này là tính trải nghiệm và giáo dục thực tiễn. Hoạt động lao động công ích được tổ chức vào các ngày nghỉ, ngày Chủ nhật. Việc lựa chọn thời điểm nghỉ học giúp các em không bị gián đoạn kiến thức trên lớp, đồng thời tạo ra một không gian giáo dục thực tiễn ngoài học đường. Nội dung lao động được tập trung vào việc vệ sinh môi trường, phát quang cỏ dại tại các trục đường chính và đặc biệt là chỉnh trang, chăm sóc khuôn viên Nhà Bia tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ của xã. Đây chính là điểm sáng quan trọng nhất của mô hình, nơi những bài học về đạo đức được truyền tải một cách tự nhiên và sâu sắc nhất.
Trong không gian trang nghiêm của khu tưởng niệm, từng công việc nhỏ như lau dọn bia đá, quét dọn lá rụng hay chăm sóc cây xanh đều được các em thực hiện với thái độ nghiêm túc, khác hẳn với sự ngổ ngáo, bốc đồng thường nhật. Chính tại nơi này, giữa ranh giới của quá khứ hào hùng và trách nhiệm hiện tại, các em có dịp lắng lại để cảm nhận sâu sắc hơn về sự hy sinh của các thế hệ cha anh đi trước. Những giọt mồ hôi rơi xuống trong lúc lao động không chỉ giúp làm đẹp cảnh quan quê hương, mà còn là quá trình “gột rửa” những suy nghĩ chưa đúng, giúp các em hình thành ý thức trân trọng giá trị hòa bình và xác định rõ trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, xã hội.
Đáng chú ý, quá trình tham gia lao động không đơn thuần là thực hiện các công việc chân tay, mà còn là bài học lịch sử, đạo đức sâu sắc, là một cuộc đối thoại mở giữa lực lượng Công an và học sinh. Tại đây, những giá trị về lòng biết ơn, ý thức trách nhiệm với cộng đồng được truyền tải một cách tự nhiên, các cán bộ chiến sĩ Công an xã đã trực tiếp cùng làm, cùng trò chuyện và chia sẻ với các em như những người anh, người bạn. Những câu chuyện đời thường, những lời nhắc nhở nhẹ nhàng về pháp luật, văn hóa luật giao thông hay kỹ năng ứng xử văn minh được lồng ghép khéo léo, giúp các em dễ dàng tiếp thu và tự giác điều chỉnh hành vi. Cách tiếp cận này đã xóa bỏ khoảng cách giữa lực lượng chức năng và thanh thiếu niên, tạo ra môi trường giáo dục dựa trên sự thấu cảm, tôn trọng, ý thức tự giác thay vì sự đối phó.
Chia sẻ sau một buổi lao động, em P.T.G.B, một học sinh “chưa ngoan” cho biết: “Khi trực tiếp tham gia dọn dẹp tại Nhà Bia liệt sỹ và được các chú Công an trao đổi, em nhận ra những suy nghĩ trước đây của mình là chưa đúng. Sau đó, em ý thức hơn trong việc chấp hành các quy định và cố gắng thay đổi để sống có trách nhiệm hơn.” Sự chia sẻ chân thành ấy cho thấy hiệu quả giáo dục bắt đầu từ chính nhận thức của các em.
Chỉ sau một thời gian ngắn, cách làm này đã cho thấy hiệu quả tích cực. Tình trạng học sinh vi phạm giao thông trên địa bàn xã đã giảm xuống, nhiều em từng nằm trong danh sách “chưa ngoan” nay đã trở nên điềm đạm, biết lắng nghe và chấp hành tốt các quy định của địa phương. Việc giáo dục học sinh “chưa ngoan” bằng lao động công ích, không chỉ giúp các em biết “sai để sửa” mà còn bồi đắp lòng biết ơn và thái độ sống tích cực. Mô hình này cũng nhận được sự đồng thuận, ủng hộ nhiệt tình từ phía các bậc phụ huynh và Nhân dân. Nhiều người dân đánh giá đây là cách làm mang tính nhân văn cao, bởi nó không đẩy các em ra xa cộng đồng mà ngược lại, dùng chính sức mạnh của cộng đồng và giá trị truyền thống để kéo các em trở về với nếp sống văn minh.
Sau một thời gian triển khai, với cách làm linh hoạt và giàu lòng nhân ái, có thể khẳng định mô hình đã phát huy hiệu quả rõ rệt; lực lượng Công an xã không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự mà còn đóng vai trò là những “người thầy” đặc biệt trên mặt trận giáo dục tư tưởng, đạo đức cho thế hệ trẻ. Những bài học về lòng tri ân và ý thức trách nhiệm được ươm mầm từ những buổi lao động công ích sẽ là nền tảng vững chắc để các em trưởng thành, trở thành những công dân có ích, góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp. Sự gắn kết giữa lực lượng Công an, gia đình và nhà trường đã tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh, giúp những học sinh “chưa ngoan” dần rèn luyện được tính kỷ luật và sự gắn bó với quê hương. Đây được xem là điểm sáng trong công tác “Dân vận khéo” cũng như trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần quan trọng vào việc giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng nếp sống văn minh tại xã Vĩnh Thủy.
Phương Nga
